Trận mưa lớn kéo dài 2 giờ chiều nhị hôm trước đã gây ngập nặng 59 tuyến trục đường của TP HCM khiến cho giao thông rối loàn, hàng loạt nhà dân và khu chợ bị nước tràn vào, phổ biến bãi đỗ trong trường bay Tân Sơn Nhất bị ngập làm cho hàng chục chuyến bay phải chuyển hướng... gây đảo lộn cuộc sống hàng triệu đứa ở thành phố lớn nhất nước.
Lý giải trạng thái TP HCM bị ngập nặng sau một cơn mưa lịch sử, Trung tâm điều hành chống ngập thị trấn liệt kê 5 duyên cớ:
Mưa quá lớn - cống quá bé bỏng
Vũ lượng quá lớn, vượt xa tần suất kiến tạo chuỗi hệ thống thoát nước hiện giờ nên gây ngập trên diện rộng. Thậm chí, một số tuyến tuyến phố đã được đầu tư, upgrade chuỗi hệ thống thoát nước vẫn bị ngập như: Phan Xích Long, Trường Sơn, Song hành quốc lộ 22, Phan Văn Hớn, Nguyễn Ảnh Thủ, Tô Ngọc Vân...
Theo Quyết định 752 của Thủ tướng về Phê phê chuẩn Quy hoạch tổng thế hệ thống thoát nước TP HCM đến năm 2020 đối với tuyến cống cấp cao nhất đạt trên 95 mm trong 3 giờ, triều cường theo thiết kế là trên 1,3 m.
 |
|
TP HCM bị ngập nặng sau trận mưa chiều 26/9. Ảnh: Duy Nai lưng |
Trong khi đó, những năm mới đây, tình trạng chuyển đổi khí hậu khiến lượng mưa ngày một lớn và đỉnh triều trên sông ngày một cao. Chi tiết, các cơn mưa có vũ lượng trên 100 mm sinh ra ngày càng phổ quát (mỗi năm 3 lần) và triều cường năm sau luôn cao hơn năm trước, hiện là 1,68 m so với 10 năm trước đây chỉ là 1,5 m.
Trận mưa hai hôm trước kéo dài 2 giờ với vũ lượng hơn 179 mm (đo tại huyện 1) và các huyện, huyện khác đều trên hoặc xấp xỉ 100 mm được Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ đánh giá là cơn mưa lớn nhất xảy ra tại Sài Gòn trong 40 năm qua.
Xả rác bừa bãi, kênh rạch bị xâm chiếm
Hiện trạng người dân xả rác xuống chuỗi hệ thống thoát nước (miệng thu hầm ga, kênh rạch) còn chung. Nên khi mưa lớn, áp lực nước cao sẽ cuốn rác tham gia lưới chắn, ngăn cản dòng chảy. "Trước khi hiện ra mưa, chúng tôi đã khai triển vớt rác trước miệng thu nước và bố trí người trực những nơi có khả năng gây ngập nhưng cũng chỉ hạn chế được một phần", đại diện Trung tâm chống ngập cho biết.
Thị trấn đa dạng lần quyết liệt về xử phạt hành vi "Đổ rác, chất thải hoặc bất kỳ vật gì khác tham gia hố ga, chuỗi hệ thống thoát nước công cộng, trên lòng phố, lòng phố". Dĩ nhiên trên thực tế, gần như rất ít người bị phạt do không bắt được quả tang.
Tình trạng xâm lăng hệ thống thoát nước, cửa xả, kênh rạch còn chung nhưng việc giải quyết còn quá chậm trễ dù chính quyền đô thị đã chỉ huy xử lý phổ thông lần. Trong chuyến dò la các tuyến kênh thoát nước cho phi trường Tân Sơn Nhất vừa mới đây của Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Thành Phong, đoàn đã ghi nhận hàng loạt công trình nhà dân xây xâm chiếm bờ kênh. Dưới lòng kênh cũng có lượng lớn rác thải và nguyên liệu xây đắp nằm bề bộn, chắn ngang dòng chảy, bít kín đáo cửa thoát nước làm cho nước tù đọng, bốc mùi khó tính.
Dự án chống ngập 'rùa bò'
Phổ thông công trình đã được khai triển để xóa các điểm ngập còn lại (thời kỳ 2016-2020) nhưng tiến độ đủng đỉnh do vướng giấy tờ, như: Công trình cải tạo rạch Xuyên Tâm, Cải tạo rạch Ông Búp, Kênh tiêu Liên Phường... Ngoài ra kiến tạo chậm chạp như: Xa lộ Thủ đô (chân cầu Rạch Chiếc), Nguyễn Văn Quá (huyện 12)...
 |
|
Gần một ngày sau trận mưa lịch sử, phổ thông nơi ở TP HCM vẫn còn ngập nặng. Ảnh: Mạnh Tùng |
Chẳng hạn, công trình cải tạo rạch Xuyên Tâm với tổng số vốn hơn 5.100 tỷ đồng nhằm giúp thoát nước, giảm ngập úng cho 700 ha tại rộng rãi khu vực ở các quận Bình Thạnh, Gò Vấp được ủy quyền một công ti cá nhân đầu cơ trong khoảng năm 2015 hiện giậm chân tại chỗ. Vừa mới đây, công bố UBND thị trấn, các sở lĩnh vực cho biết vẫn chưa có động tĩnh gì từ phía nhà đầu tư chốt lại thời gian phát động, chấm dứt dự án làm mới tuyến rạch mạch máu vùng nội thành đô thị này.
Chưa thực hiện các dự án hỗ trợ thoát nước
Dù đã được quy hoạch từ lâu, song các dự án hỗ trợ thoát nước trong điều kiện tác động biến đổi khí hậu, tình tiết thủy văn phức hợp tại đô thị đã được Thủ tướng phê thông qua 8 năm trước chưa thể khai triển xây đắp. Hiện, chỉ mới xây dựng được một trong 10 cống kiểm soát triều (Nhiêu Lộc - Thị Nghè) và hơn 40% chuỗi hệ thống đê bao (60 km đê bao trong tổng số 149 km).
"Lờ đờ trễ là do thiếu vốn. Để triển khai các quy hoạch chống ngập cần số tiền lên đến hàng trăm nghìn tỷ đồng nhưng thực tại thành phố thoạt tiên tư được 25.000 tỷ, nên khối lượng công tác còn rất hạn chế. Ngoài ra đó, việc phóng thích mặt bằng quá chậm rãi cũng ảnh hưởng tới tiến độ kiến tạo các công trình chống ngập", báo cáo của UBND TP HCM cho biết.
Dự án thoát nước đang khai triển ngăn dòng chảy
Vài công trình thoát nước đang kiến tạo cũng được cho là một trong những nguyên cớ khiến cho ảnh hưởng đến khả năng thoát nước của tuyến cống hiện hữu. Bên cạnh, theo Trọng tâm chống ngập, có những tuyến con đường đã giải quyết ngập bằng giải pháp lâm thời (đấu nối mở thêm hướng thoát nước mới, làm mới miệng thu…) khi mà chờ các dự án lớn khai triển đã hình thành ngập khi mưa to.
Đoạn ghi hình người Sài Gòn âu sầu sau trận mưa lịch sử:
Hữu Công
Xem thêm: bơm dân dụng giá rẻ
